Zire: Meer kwaliteit van zorg door minder (kwaliteits)registraties
Het Radboud UMC heeft samen met Bernhoven, CWZ, Maasziekenhuis Pantein, Rijnstate, ziekenhuis Rivierenland, het Slingeland Ziekenhuis en Maastricht UMC+ het initiatief genomen om iets te doen aan de uitgebreide externe en interne verantwoording over de kwaliteit van de geleverde zorg. Deze verantwoording levert namelijk een enorme registratielast op en zorgprofessionals ervaren de kwaliteitsuitvragen vaak als weinig relevant. Zij en alle andere betrokken met hen waren het eens over de noodzaak van kwaliteitsmetingen en het afleggen van verantwoording hierover. Maar ze vinden ook dat dit op een meer zinvolle manier moet gebeuren. Project ZIRE is gestart om de focus te verleggen van het registreren van alledaagse handelingen (bijvoorbeeld uitgevoerde pijnmetingen) naar registratie van patiëntuitkomsten en – ervaringen.
Wat het oplevert
Artsen, verpleegkundigen, voormalig IC-patiënten en hun naasten hebben gezamenlijk een kernset van 16 zinvolle indicatoren samengesteld. De kernset geeft inzage in de kwaliteit en veiligheid van zorg in de volle breedte: de randvoorwaarden voor goede IC-zorg, de uitkomsten van de geleverde zorg en de ervaringen van patiënten en hun naasten. Tevens geeft de kernset inzage in de veiligheidscultuur en wijze waarop wordt geleerd van incidenten. Door meer dan 100 kwaliteitsindicatoren te schrappen besparen verpleegkundigen per dienst een half uur registratietijd die ze kunnen besteden aan essentiële patiëntenzorg. Bovendien ervaren verpleegkundigen en artsen nu meer plezier in hun werk omdat ze zich veel meer eigenaar voelen van het kwaliteitsproces.
De aanpak
Bestuurders van het ziekenhuis en de afdelingshoofden van de IC-afdeling hadden een belangrijke `faciliterende rol in de uitrol van het experiment. Allereerst door het verlenen van goedkeuring voor het experiment en daarmee de IC vrij te stellen van veel registraties. Daarnaast droeg het uitspreken van hun commitment en het nemen van de eindverantwoordelijkheid voor deze nieuwe werkwijze bij aan vertrouwen op de werkvloer om volgens ZIRE-principes te werken. Bestuurlijk draagvlak en commitment bleek niet vanzelfsprekend. Essentieel hierbij waren de vele gesprekken van de projectleiders met lokale bestuurders om de uitgangspunten van het experiment uit te leggen en de beoogde uitvoering van het experiment verder af te stemmen. Medewerking vanuit de IGJ was daarnaast een belangrijke randvoorwaarde voor bestuurders om overstag te gaan. Een breed gedragen urgentiegevoel om iets te doen aan de ‘registratielast’ in de zorg en bijbehorende publiciteit waren tot slot ook behulpzaam voor het verkrijgen van draagvlak.
Tips voor andere instellingen
- Creëer bestuurlijk draagvlak
- Investeer in kartrekkers op de afdeling
- Hanteer passend leiderschap (daadkrachtig en faciliterend)
- Continue aandacht en tijd voor benodigde cultuuromslag
- Aanpassen ziekenhuisinformatiesysteem
- Onderbouw het nut van zinvol registreren en maak voortgang inzichtelijk met concrete data
- Wissel kennis en ervaringen m.b.t. zinvol registeren uit met andere ziekenhuizen/afdelingen
- Betrek relevante controlerende instanties en laat hen reflecteren op het nieuwe kwaliteitsbeleid (proactief eigenaarschap)